پوسیدگی دندان: درمان و علت

پوسیدگی دندان یکی از رایج ترین مشکلات در بین تمام بیماری ها است و رتبه دوم شیوع  را پس از سرما خوردگی عادی در بین افراد دارد. این بیماری معمولاً در بین کودکان و افراد جوان مشاهده می شود، اما می تواند همه افراد را در هر سنی تحت تاثیر خود قرار دهد. همچنین پوسیدگی دندان علت رایج از دست دادن دندان در افراد جوان می باشد. مسواک زدن روزانه دندان ها و نیز اجتناب از مصرف غذاها و نوشیدنی هایی که برای سلامت دندان مضر هستند، می تواند به جلوگیری از ایجاد پوسیدگی دندان کمک کند.باکتری ها، مواد اسیدی، و ذرات غذایی باقیمانده پس از صرف غذا با ترکیب شدن با بزاق دهان می توانند یک ماده نرم به نام پلاک دندانی ایجاد کنند که به دندان ها می چسبد. تشکیل پلاک بر روی دندان در طول ۲۰ دقیقه پس از مصرف غذا شروع می شود. اگر این پلاک های تشکیل شده بطور کامل و منظم از روی دندان ها پاک نشوند، پوسیدگی دندان می تواند شروع شده و توسعه پیدا کند.

لکه های سفید
لکه سفید روی دندان نشان دهنده کاهش مواد معدنی  در سطح مینای دندان‌ها است. اصطلاح تخصصی این حالت هایپو کلسیفیکیشن است. در حقیقت، وجود لکه‌های سفید روی دندان‌ها اولین نشانه پوسیدگی دندان است؛ بنابراین وقتی که روی مینای دندان لکه‌های مات دیده می‌شود احتمالاً در آن محل پوسیدگی دندان در حال شکل‌گیری است.
اسیدهای موجود در پلاک دندان باعث تجزیه شدن سطح مینا و ایجاد حفره هایی در دندان  می شود. این حفره ها معمولاً تا زمانی که به میزان زیاد رشد نکرده و اعصاب دندان را تحت تاثیر قرار ندهد یا باعث ایجاد ترک در دندان نشود، بدون درد خواهد بود. در صورتی که این مشکل درمان نشده به حال خود رها شود، امکان تشکیل آبسه دندان وجود خواهد داشت. پوسیدگی درمان نشده دندان همچنین می تواند ساختار داخلی دندان (ناحیه پالپ) را از بین برده و در نهایت باعث از دست دادن حیات دندان شود.

علائم و نشانه ها

علائم و نشانه های وجود حفره های ناشی از پوسیدگی در دندان می توانند بسته به وسعت و محل انها متفاوت باشند. زمانی که پوسیدگی دندان شروع می شود ممکن است شما هیچ علائمی نداشته باشید. همزمان با پیشرفت پوسیدگی دندان ممکن است علائم و نشانه هایی ایجاد شود از جمله :
۱٫ دندان درد
۲٫ حساسیت دندان
۳٫ درد خفیف تا شدید هنگام نوشیدن چیزی شیرین ،گرم یا سرد
۴٫ سوراخ قابل مشاهده و یا حفره در دندان ها
۵٫ رنگ قهوه ای، سیاه یا سفید بر روی  سطح دندان
۶٫ درد هنگام جویدن یا گاز زدن مواد غذایی

راه ها و روش های درمان

امروزه راه های مختلفی برای درمان پوسیدگی دندان وجود دارد. در این حالت روش انتخاب شده برای درمان پوسیدگی بسته به شدت مشکل می تواند شامل یک یا چند مورد از موارد زیر باشد:

پر کردن دندان

دندان پزشک از یک دریل مخصوص  استفاده کرده و بخش های پوسیده را از دندان جدا می کند. در ادامه دندان پزشک دندان را با استفاده از یک ماده مخصوص همچون آمالگام و یا کامپوزیت پر می کند.

 

روکش دندان

برای پوسیدگی های وسیع تری که بخش وسیعی از دندان را تخریب کرده اند، دندان پزشک ممکن است از یک روکش بر روی دندان برای اصلاح ساختمان و زیبایی دندان استفاده کرده و این روکش را بر روی تاج طبیعی دندان قرار دهد. قبل از انجام این کار لازم است بخش های پوسیده  دندان برداشته و جایگزین شوند.

 

عصب کشی

هنگامی که پوسیدگی دندان باعث مرگ اعصاب آن شود، دندان پزشک از روش عصب کشی برای نجات دادن دندان استفاده خواهد کرد. در این روش عصب دندان و بافت های مربوط به عروق خونی دندان خارج شده و بخش های دارای پوسیدگی از ساختمان دندان حذف می شوند. علاوه بر این در این زمان دندان پزشک وضعیت عفونت های احتمالی دندان را بررسی کرده و از دارو برای ضد عفونی کردن و از بین بردن عفونت در صورت نیاز استفاده می کند. پس از این کار، دندان پزشک دندان را پر کرده و گاهی اوقات از یک روکش بر روی دندان استفاده می کند.

فلوراید تراپی

فلوراید احتمالاً موثر ترین روش در دسترس برای پیش گیری و محدود کردن ایجاد و گسترش پوسیدگی دندان است. اگر دندان پزشک در مراحل اولیه تشکیل پوسیدگی را تشخیص دهد، درمان با فلوراید می تواند باعث بازیابی مینای دندان و جلوگیری از پوسیدگی بیشتر دندان شود.

کشیدن دندان

در موارد جدی ایجاد پوسیدگی دندان، ممکن است نیاز به کشیدن دندان برای پیشگیری از گسترش عفونت وجود داشته باشد. به هر حال از دست دادن دندان ها می تواند بر ظاهر و عملکرد دندان های اطراف دندان از بین رفته تاثیر داشته باشد و به همین دلیل دندان پزشک ممکن است از یک دندان مصنوعی، بریج یا ایمپلنت  دندان برای جایگزین کردن دندان از دست رفته و فضای خالی باقیمانده از آن استفاده کند.

 

پیشگیری

آیا شما یا اعضای خانواده شما اغلب دچار پوسیدگی دندان می شوید؟ تحقیقات دندان پزشکی نشان می دهد عوامل خاص می توانند بر خطر ایجاد پوسیدگی دندان تاثیر داشته باشند. این عوامل عبارتند از:
•    تعداد فعلی دندان های دارای پوسیدگی یا پر شده
•    مقدار قرارگیری دندان ها در معرض فلوراید شامل وجود فلوراید در آب مصرفی، خمیر دندان و دهان شویه، و نیز فلوراید تراپی انجام شده در مطب دندان پزشکی
•    شیوع پوسیدگی دندان در بین والدین یا خواهر و برادر
•    میزان رعایت بهداشت دهان و دندان و مراقبت از دندان ها
•    مقدار بزاق دهان و توازن مواد معدنی، آنزیم ها و عناصر کاهنده مربوط به آنها
•    مقدار و نوع غذای مصرفی (به خصوص کربوهیدرات های قابل تخمیر)

برای جلوگیری از ایجاد پوسیدگی، سه کار می توانید انجام دهید:

•    تقویت سیستم دفاعی دندان ها با استفاده منظم از فلوراید و مواد حاوی کلسیم و نیز یون های فسفات.
•    درخواست از دندان پزشک یا متخصص بهداشت دهان برای قرار دادن سیلانت ها بر روی دندان های قرار گرفته در عقب دهان.
•    کاهش سطح باکتری های موجود در دهان.
فلوراید به دندان ها نفوذ می کند و با جایگزین کردن مواد معدنی از بین رفته به خاطر اسید، دندان ها را تقویت می نماید. تاثیر مثبت فلوراید بر روی دندان ها در ابتدا در دهه ۱۹۳۰ کشف شد. در این زمان دندان پزشکان متوجه شدند افرادی که از آب حاوی فلوراید استفاده می کنند، کمتر دچار پوسیدگی دندان می شوند. در سال ۱۹۴۵، دولت ها شروع به اضافه کردن فلوراید به آب آشامیدنی مردم کردند. اضافه کردن فلوراید به آب آشامیدنی، یکی از بهترین روش های جلوگیری از پوسیدگی دندان تا به امروز بوده است. در اوایل دهه ۱۹۶۰، اضافه کردن فلوراید به خمیر دندان ها بطور رسمی شروع شد. انجام این کار نیز تاثیر زیادی بر جلوگیری از پوسیدگی دندان ها داشت. در حال حاضر تقریباً همه خمیر دندان ها حاوی فلوراید هستند و همگان باید برای مسواک زدن روزانه از خمیر دندان حاوی فلوراید استفاده کنند. علاوه بر این بعضی از دندان پزشکان خمیردندان ها، ژل ها و دهان شویه های حاوی سطوح بالاتر فلوراید را برای استفاده کودکان و بزرگسالان توصیه می کنند.
سیلانت ها پوشش های محافظی هستند که بر روی سطح رویی دندان های عقب دهان یعنی دندان های آسیا قرار می گیرد. در حقیقت سیلانت ها می توانند از تجمع باکتری و وارد شدن آسیب به خاطر اسید ناشی از فعالیت باکتری ها بر روی شیارهای ریز موجود بر سطح جونده این دندان ها جلوگیری کنند. استفاده از سیلانت ها برای افراد بزرگسال و کودکان امکان پذیر است. کودکان می توانند از سیلانت ها بر روی دندان های آسیای دائمی خود در زمان ظاهر شدن آنها در دهان یعنی در حدود ۶ سالگی استفاده کنند. گاهی اوقات می توان از سیلانت ها برای دندان های آسیای شیری کودک نیز استفاده کرد. دندان پزشک می تواند از سیلانت ها بر روی دندان های آسیایی که دارای علائم پوسیدگی اولیه هستند، تا زمانی که پوسیدگی باعث از بین رفتن مینای دندان نشده است، استفاده کند. شما هرگز نمی توانید از دست همه باکتری های موجود در دهان خود خلاص شوید. اما می توانید فعالیت این باکتری ها را کنترل کرده و عملکرد مضر آنها برای دندان های خود را با انجام فعالیت های زیر دچار اختلال نمایید:
•    دندان های خود را حداقل دو بار در روز مسواک بزنید.
•    هر روز از نخ دندان استفاده کنید.
•    تعداد دفعاتی که از کربوهیدرات های تخمیری در طول روز استفاده می کنید را کاهش دهید.
بعضی از دهان شویه ها می توانند سطح باکتری در دهان شما را کاهش دهند. استفاده از این دهان شویه ها می تواند به پیشگیری از ایجاد پوسیدگی کمک کند. جویدن آدامس های بدون شکر و بطور خاص آدامس زایلیتول می تواند به کاهش سطح باکتری هایی که باعث ایجاد پوسیدگی می شود کمک کند و سطح بزاق دهان را افزایش دهد. علاوه بر این بسیار مهم است که بطور منظم با دندان پزشک خود ملاقات کنید. به این ترتیب دندان پزشک می تواند پوسیدگی دندان ها را در مراحل اولیه شکل گیری شناسایی کرده و در زمان مناسب آنها را درمان و فرآیند ایجاد و پیشرفت پوسیدگی را متوقف نماید.

پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.